//////

Miesięczne archiwum: Kwiecień 2013

Trafniejsza powinna być diagnoza postaw pracowników przeprowa­dzana celowo, której podstawą jest naukowa wiedza na temat funkcjo­nowania postaw oraz ich badania. Nie znaczy to jednak, że może ją pro­wadzić jedynie naukowiec. Kierownik sam może się podjąć dokonania diagnozy postaw swoich podwładnych. Informacje o psychologicznych prawidłowościach funkcjonowania postaw przedstawione w niniejszej książce mają mu w tym dopomóc. Kierownik może również zaprosić do współpracy psychologa czy socjologa; współpraca praktyka z człowiekiem o  teoretycznym przygotowaniu bywa nawet bardziej owocna niż badania przeprowadzone przez naukowca. Wreszcie kierownik rozumiejący po­trzebę i przydatność diagnozowania postaw swoich podwładnych może zlecić przeprowadzenie takich badań psychologom praktykom związanym z daną instytucją lub przedstawicielom tej dziedziny związanym z pla­cówkami naukowymi.

Analizując pracę jako obiekt postaw, trzeba zwrócić uwagę na kilka ważnych momentów. Po pierwsze, pojęcie „praca” ma różne poziomy ogólności. Można mówić o pracy w ogóle, nie odnosząc jej do żadnego konkretnego zawodu. Traktujemy wówczas pracę jako pewną wartość. Z drugiej strony, można badać i analizować postawy ludzi wobec pracy rozumianej jako wykonywanie ich własnych, konkretnych czynności za­wodowych. O istnieniu tych dwojakiego rodzaju postaw wobec pracy świadczą wyniki badań przeprowadzonych w 1978 roku w grupie urzęd­ników (R. Borys, 1978). Z badań tych wynika, że postawy urzędników wobec pracy jako pewnej wartości różniły się istotnie od ich postaw wobec własnej, konkretnej pracy zawodowej.

Postawy wobec pracy „w ogóle” okazały się zdecydowanie bardziej pozytywne niż postawy wobec własnej pracy zawodowej. Urzędnicy skłonni byli uważać, że pra­ca zawodowa w ogóle może nadawać sens ludzkiemu życiu, stanowić źró­dło wielu radości i satysfakcji człowieka, że niekoniecznie pracuje się dla pieniędzy. Natomiast pod adresem własnej pracy zawodowej zgła­szali wiele zastrzeżeń. Niewielu badanych urzędników znajdowało przy­jemność w swojej pracy, miało poczucie przydatności na aktualnym sta­nowisku. Sporo negatywnych opinii wyrażali też oni odnośnie do orga­nizacji pracy i wysokości zarobków. Tak więc fakt, że pracownicy deklarują mało pozytywne lub wręcz negatywne postawy wobec swojej pracy, nie znaczy, iż są dla niej „straceni . Warto więc, stwierdziwszy negatywną postawę pracownika wobec wykonywanej pracy, przekonać się, czy towarzyszy jej równie negatywna postawa wobec wszelkiej pracy zawodowej.

Jeżeli pracow­nik taki ma pozytywny stosunek do pracy jako wartości, to jest praw­dopodobne, że jego postawa do tego, co robi, zmieni się wraz ze zmianą np. stanowiska pracy, grupy pracowniczej, zakładu pracy względem za­wodu. Ważnym momentem w analizie pracy jako obiektu postaw jest też fakt, że praca jest zjawiskiem złożonym, wielowymiarowym. Praca to przecież zarówno to, co się robi, jak i to, z kim się współpracuje pod czyim kierownictwem, a także to, w jakich warunkach i za jaką graty­fikację. Uzmysłowienie sobie wielowymiarowości tego obiektu postaw, jakim jest praca zawodowa, oraz właściwe wyodrębnienie jego aspektów są ważne w badaniach nad postawami przede wszystkim dlatego, że trudno spodziewać się jednolitej postawy wobec obiektu o tak szerokim zakresie.

Na ogół pracownik nie jest równie pozytywnie czy negatywnie ustosunkowany i do współpracowników, i do wykonywanych zadań czy do poszczególnych przełożonych. Jeżeli więc zbadano postawę pracow­nika np. wobec wykonywanych zadań zawodowych, to wniosków o jego stosunku do zadań nie można w prosty sposób przenosić na inne aspekty pracy. Dlatego też przystępując do diagnozowania postaw pracowników, należy mieć świadomość tego, wobec jakich elementów pracy bada się te Postawy. Wybór tylko pewnych albo wszystkich aspektów pracy w ba­daniach nad postawami powinien być zawsze świadomy, a nie przypad­kowy. W przypadku nie przemyślanego wyboru elementów pracy w ba­daniach nad postawami, z określenia „postawy wobec pracy” wcale nie będzie jednoznacznie wynikało, wobec czego konkretnie postawy badano.