//////

Miesięczne archiwum: Marzec 2012

Tak więc można, zaC.A. Insco iJ. Schoplerem (por. A. W. Wick er, 1969), stwierdzić, że jeśli zachowanie nie jest zgodne z daną postawą, to będzie ono zgodne z inną (innymi) postawą. Powyższe uwagi nasuwają wniosek o konieczności uwzględnienia szerszego kontekstu przy rozpatrywaniu postaw pracowników wobec danej sprawy i związanych z nią zachowań. Zachowanie pracownika może bowiem wypływać z innych postaw niż te, które wiążą się bez­pośrednio z daną sprawą. Często rozpoznanie innych postaw może być trudne i czasochłonne, ale w wielu przypadkach do ich poznania wy­starczy otwarta, a tak często zaniedbywana w zakładzie pracy rozmowa z pracownikiem.

Niektórzy badacze dowodzą, że zachowanie może być kierowane przez motywy czy popędy silniejsze (aktualnie) niż motywy związane z daną postawą — tzw. motywy współzawodniczące (por. A. W. W i c k e r, 1969; J. Gross, C. M. Niman, 1975). Na przykład S. M. Corey (A. W. W i c k e r, 1969) stwierdził w badaniach dotyczących oszukiwania, iż wiele pytań testowych, które studenci opuszczali, było lepszymi predyk- torami zachowania (oszukiwania) niż postawy wobec oszustwa. Autor tłumaczy, że motywacja studentów do okazania się „lepszymi” była sil­niejsza niż motywacja do bycia uczciwym.

Podobnie może się okazać, że motywacja pracownika do zarobienia dodatkowych pieniędzy może być silniejsza niż jego motywacja wyni­kająca z niechętnej postawy wobec pracy. Taki pracownik może chętnie podejmować nadliczbowe zadania mimo swej negatywnej postawy wobec pracy. Fakty te dodatkowo przemawiają na rzecz prezentowanego wcześniej stanowiska, że poszerzone spojrzenie na pracownika, znajomość jego innych niż bezpośrednio z pracą związanych postaw może pomóc w zro­zumieniu przyczyn jego zachowania się, a w perspektywie może ułatwić kierowanie jego działaniem.Innym czynnikiem, wpływającym na to, że człowiek zachowuje się niezgodnie ze swoją postawą, może być brak odpowiednich werbalnych, intelektualnych czy społecznych zdolności i możliwości do działań zgod­nych z postawą.

Znaczy to, że niezgodność zachowania z postawami może stanowić rezultat niemożności wytworzenia przez działający podmiot od­powiedniego werbalnego lub niewerbalnego zachowania (por. A. W. Wic ker, 1969; S.J. Gross, C. M. Niman, 1975). Owe ograniczenia możliwości ujawnienia pewnych form zachowania mogą być związane np. z niskim poziomem inteligencji, wadami słuchu, wzroku czy innych receptorów. Osoby badane nie umiejące dobrze czytać mogą nie rozu­mieć instrukcji. Niektórym może brakować pewnych umiejętności spo­łecznych”, np. M. Deutsch (A. W. Wick er, 1969) sugeruje, że brak przyjaznego zachowania niektórych osób może wynikać stąd, że nie wie­dzą one, jak rozpocząć interakcję czy jak zacząć „bycie przyjaznym”.