//////

Miesięczne archiwum: Czerwiec 2010

Wiele niewłaściwych prognoz zachowania opartych na diagnozie po­staw może mieć swe źródło i w tym, że badania zostały niewłaściwie przeprowadzone. Do tego rodzaju usterek czy zaniedbań ze strony bada­cza należy np. badanie zachowania w nietypowych okolicznościach, nie­jasne sformułowanie czy używanie w pytaniach terminów niezrozumia­łych dla badanego, co może prowadzić do zakłócenia relacji komunika­cyjnej (M. Mar ody, .1976), czy też jednokrotny pomiar postawy, stwa­rzający możliwość zakłócenia relacji ekspresyjnej (gdy badacz uchwycił chwilowe nastawienie jednostki, niezgodne z jej rzeczywistą postawą; M. Mar ody, 1976).

Różnorodność wskazywanych w badaniach przyczyn niezgodności mię­dzy postawą a rzeczywistym działaniem — osobowościowych, sytuacyj­nych, związanych ze specyfiką postawy, metodologicznych może rodzić wątpliwości co do możliwości ich „opanowania” czy skontrolowania w ce­lu podniesienia znaczenia postaw jako predyktorów zachowania. Zastrze­żenia takie wyraża wielu autorów, ale tylko niektórzy poddają całkowi­cie w wątpliwość tezę o regulacyjnej funkcji postaw. Inni z kolei próbują stosować odwrotny kierunek przewidywania. Np. P. B. Allen (T. Mądrzycki, 1978) twierdzi, że wprawdzie postawy są słabym predykto- rem zachowania, ale za to zachowanie może być dobrym predyktorem postaw.

Uważa on, że w codziennym życiu określa się na ogół postawy innych na podstawie obserwacji ich zachowania, a nie na odwrót, jak badaniach psychologów społecznych. Autor nie bez ironii stwierdza, że fakt, iż najczęściej w badaniach wnioskuje się od postaw do zacho- o regulacyjnej względem zachowania funkcji postaw, ale przede wszyst­kim tym, że łatwiej jest stosować skale postaw niż badać realne zacho­wanie. Niezgodność zachowania pracowników z ich postawami wobec pracy nie jest zjawiskiem rzadkim. W prowadzonych przez Zakład Psychologii Społecznej Uniwersytetu Śląskiego badaniach nad różnymi grupami za­wodowymi (1978, 1979) okazało się, że rozbieżność taka wystąpiła śred­nio u 50% pracowników (ujawniło ją np. 53,2% robotników budowlanych, 39,9% lekarzy, 59,9% pielęgniarek, 46,5% pracowników wyższego dozoru .technicznego, 50% konstruktorów).

Archiwa