//////

Miesięczne archiwum: Styczeń 2009

Oddziaływanie na ludzkie postawy sprowadza się najczęściej do nich zmiany. Dorosły człowiek bowiem ma już zwykle ukształtowane po­stawy wobec określonych obiektów. Na owe postawy zamierzamy od­działywać w celu ich umocnienia lub zmiany na przeciwne. Nawet młody człowiek rozpoczynając pierwszą pracę zawodową, wchodzi w no­we dla niego sytuacje zawodowe już z pewnymi postawami wobec pra­cy. Kształtowały sdę one w okresie przygotowywania się do zawodu w trakcie tzw. praktyk, pod wpływem wypowiedzi nauczycieli, obser­wacji zachowań, opinii wyrażanych przez innych ludzi pracujących za­wodowo (np. rodziny czy znajomych), słuchania określonych programów radiowych i telewizyjnych, w wyniku własnych przemyśleń. Mogą to być postawy konkretne wobec danego stanowiska pracy lub zawodu, ale może też być to uogólniony, pozytywny lub negatywny stosunek do pracy w ogóle.

Zmianą postaw nazywa się — najogólniej — przesunięcie ich kiei- runku, tj. przesunięcie na kontinuum „postawy pozytywne — postawy negatywne” lub odwrotnie (por. T. Mądrzycki, 1973). Zmiany te mogą być zgodne z dotychczasowym kierunkiem postawy (np. prze­kształcenie słabej pozytywnej postawy wobec wykonywanych zadań na postawę bardziej pozytywną) lub niezgodne (np. zmiana postawy ne­gatywnej wobec przepisów bhp w pozytywną w momencie mianowania danego pracownika szefem działu odpowiadającego za warunki pracy). Łatwiej jest dokonać zmian pierwszego rodzaju, tj. umocnić istniejące postawy, natomiast przekształcenie określonej postawy na przeciwną nastręcza wiele trudności. Zmiana postaw może mieć przy tym cha­rakter biegunowo różny od zamierzonego przez oddziałującego.

Jeśli np. ludzie są przekonani, że oddziaływania propagandowe przedsta­wiają im fałszywy obraz rzeczywistości, to pierwotnie słabo pozytywne postawy zamiast stać się bardziej pozytywne, mogą przybrać znak ujem­ny. Do takich efektów doprowadzała często stosowana w latach sie­demdziesiątych „propaganda sukcesu” mająca na celu pobudzanie po­zytywnych ustosunkowań i motywacji do pracy poprzez przedstawia­nie ludziom niezgodnych z rzeczywistością wskaźników wydajnościogromnych sukcesów produkcyjnych, a ukrywająca błędy oraz trudne do rozwiązania problemy w zakładach pracy. Zarówno w przypadku nie zamierzonych, jak i celowo zorganizowa­nych, zamierzonych sposobów wpływania na postawy ich zmiana mpże dokonywać się w dwojaki sposób.