//////

Oddziaływania takie stosuje w zamierzony sposób np. matkti tłumacząca dziecku, że nie wolno kłamać, czy kierownik przekonujący podwładnych o konieczności oszczędnego gospodarowania materiałami w pracy. Wypowiadanie pewnych opinii, poglądów i uwag może wpły­wać na positawy ludzi nawet wówczas, gdy nie jest to zamiarem ich nadawcy (tj. w sposób niezamierzony). Na przykład mistrz, który w obec­ności pracowników wykrzykuje uwagi w rodzaju: „Ciekaw jestem, kto podpisał ten bezsensowny plan” — wpływa na ustosunkowanie się pracowników do zadań, jakie mają oni wykonywać, mimo iż ich przeło­żony — być może — nie miał takiego zamiaru. Niezamierzone oddziaływania na postawy nie zawsze są zgodne z od­działywaniami zamierzonymi.

Wprowadzenie młodego człowieka do grupy pracowników wy­kazujących się dużą inicjatywą, dbałością o jakość pracy, troską o na­rzędzia i materiały do pracy — móże być właśnie taką wychowawczą, postawotwórczą sytuacją.Zmiana postaw ludzi może też dokonywać się w rezultacie infor­macyjnych oddziaływań ze strony innych osób, tzn. pod wpływem wy­powiadanych przez nich poglądów, opinii, argumentów. Ten sposób wpły­wania na postawy stosowany jest w zamierzonej działalności propagan­dowej, prowadzonej przez środki masowego przekazu czy odpowiednie działy ds. propagandy i agitacji przy różnych organizacjach społeczno- -politycznych. Informacyjne oddziaływania mające wpłynąć na ludzkie postawy stosowane są również w bardziej „prywatnych” kontaktach interperso­nalnych.

W sytuacjach tych można przekazać pracownikom w niezamierzony -sposób określone doświadczenia, wpływające na formowanie się ich postaw. Czyni to np. mistrz, który w obecności przełożnego wyższego szczebla zaczyna szybciej i lepiej pracować oraz „pogania” swoich pod­władnych do pracy, a po jego wyjściu pierwszy przerywa pracę i z lek­ceważeniem wypowiada się o decyzjach szefa. W zakładzie pracy można jednak w sposób zamierzony organizować pewne sytuacje tak, by wypływały z nich dla pracowników pozytywne, postawotwórcze doświadczenia. Może to być np. organizowanie pew­nych sytuacji wychowawczych, w których człowiek przekonuje się  o   słuszności czy pożyteczności prezentowania pewnych postaw i form za­chowań.

W sytuacjach zadaniowych istotny dla zmiany postaw — jest nie tylko charakter, treść wykonywanych przez pracownika zadań, lecz również warunki ich realizacji, tj. wa­runki organizacyjne, fizyczne, techniczne i materiałowe.Sytuacje poznawcze, tj. sytuacje, w których pracownik poznaje różne cechy i właściwości swojej rzeczywistości zawodowej (np. zadań, warunków pracy, współpracowników, przełożonych), ocenia je i for­mułuje o nich określone przekonania.Sytuacje emocjonalne, sytuacje wyzwalające określone emocje uczucia pracowników. Wzbudzanie lęku, obaw, wyzwalanie radości, zadowolenia i satysfakcji pracowników mogą wpłynąć na zmianę ich -dotychczasowych postaw.

Sytuacje zadaniowe, sytuacje realizacji przez ludzi pewnych czynności nastawionych na osiągnięcie określonego rezultatu. Stawiane przed pracownikiem wymagania mogą zmuszać go do wykonywania pewnych czynności, sprzecznych z jego postawą, np. do dokładnej,, rze­telnej pracy. W wyniku realizacji tych czynności postawa pracownika może stopniowo ulec zmianie w kierunku zgodnym z jego działaniem. Podobny efekt może również przynieść zmiana zadań przydzielonych pracownikowi, np. z monotonnych, stereotypowych na ciekawe i dające możliwość wykazania się inicjatywą. W sytuacjach zadaniowych istotny

Po pierwsze, może być ona rezul­tatem gromadzenia przez człowieka określonych doświadczeń z przed­miotem postawy w bezpośrednich z nim kontaktach. Źródłem takich doświadczeń są określone sytuacje, w jakich człowiek wchodzi w kon­takt z przedmiotem postawy. Jeżeli np. obiektem postawy jest drugi człowiek, to sytuacjami, w jakich formują się postawy wobec tego czło­wieka, może być wykonywanie jakiegoś zadania wspólnie z nim, udzie­lanie mu (lub przez niego) pomocy, obserwowanie jego zachowania się w stosunku do innych ludzi itp. Postawy wobec pracy zmieniają się także pod wpływem doświad­czeń, jakich człowiek nabywa w różnego rodzaju sytuacjach funkcjono­wania zawodowego. Można wyróżnić trzy rodzaje takich postawotwór- czych sytuacji.